اجزای اصلی‌ یونیت‌ دندانپزشکی‌ عبارتند از

اجزای اصلی‌ یونیت‌ دندانپزشکی‌ عبارتند از

اجزای اصلی‌ یونیت‌ دندانپزشکی‌ عبارتند از:

۱) پایه و بازوی‌ یونیت‌: یونیت‌ دندانپزشکی‌ و کلیه‌ قطعات‌ مربوط‌ به‌ آن‌ از جمله چراغ یونیت برروی‌ یک‌ بازوی‌ افقی‌ نصب‌ می‌گردد. استقامت‌ مکانیکی‌ بازو و محل‌ آن‌ به‌ گونه‌ای‌ محاسبه‌ و طراحی‌ شده‌ که‌ مجموعه‌ سیستم‌، متعادل‌، بدون‌ لرزش‌ و با حداقل‌ وزن‌ ممکن‌ استقرار داشته‌ باشد

۲) چراغ‌ یونیت‌: مقدار نور لازم‌ را برای‌ کار دندانپزشک‌ فراهم‌ نموده‌ و باید‌ نوری‌ سفید، سرد و بدون سایه‌ ارائه دهد و در مقابل‌ آب‌ تا حد مناسبی‌ مقاوم‌ باشد. شدت نور در یونیت بستگی زیادی به نوع و جنس شیشه منعکس کننده (Reflector) که در پشت لامپ قرار گرفته است، دارد و غالباً شدت نور از 24000 تا 8000 لوکس قابل تنظیم می باشد.

‌رنگ نور چراغ باید مانند نور آفتاب باشد زیرا نور ناکافی و زرد رنگ باعث خستگی مفرط چشم دندان پزشک می شود.

* بهترین نور برای فضای دهان، نور ساطع شده از لامپ های کوارتز–هالوژن می باشد *

نور تابیده شده از چراغ فقط محیط دهان (تقریباً یک مستطیل 10 در ‌15 سانتی متر) را روشن کند. چراغ یونیت ها معمولاً دارای ولتاژ DC بوده و دارای کلید خاموش و روشن و کلید تغییر شدت نور می باشند. کنترل چراغ یونیت توسط دکمه هایی که برروی میز پزشک و دستیار قرار دارد نیز میسر است.

از آنجایی که لامپ های چراغ یونیت اکثراً از نوع کوارتز–هالوژن می باشد لذا به هنگام تعویض لامپ باید از دست زدن به حباب لامپ جداً خودداری گردد زیرا سدیم موجود در پوست دست توسطپ وشش کوارتزی جذب شده و با بخار هالوژن ترکیب می شود و بدین ترتیب باعث کوتاهی عمر لامپ می شود.

۳) کاسه کراشوار و دوش آب لیوان: کراشوار باید گودی مناسب داشته و فاصله آن تا بیمار طوری باشد که به هنگام تخلیه آب دهان اطراف آن خون آلوده و یا آلوده نگردد و آب بطور کامل درون کراشوار چرخشی داشته و خرده های آمالگام و یا خرده های دندان وارد فاضلاب نشود و آب داخل کراشوار تخلیه مناسب داشته باشد. جنس کراشوار نباید طوری باشد که مواد دندانپزشکی یا مواد ضدعفونی، باعث تغییر رنگ آن شود. معمولاً کراشوار از جنس چینی‌، سنگی‌، پلاستیکی‌ و ... بوده‌ و ‌ یک‌ دوش‌ آب‌ لیوان‌ نیز به آن متصل است که‌ مقدار آب‌ مورد نیاز جهت‌ شستشوی‌ دهان‌ بیمار پس‌ از جراحی‌ را تأمین‌ می‌کند. آب‌ کراشوار می‌تواند مستقیم‌ از آب‌ شیر تغذیه‌ شود و یا از طریق منبع‌ ذخیره آب‌ یا (Water Reservoir) این‌ آب‌ را تهیه‌ نماید. در یونیت‌ های جدید استفاده از آب‌ گرم‌ نیز در کراشوار ممکن شده است که گزینه مناسب تری می باشند.

در دستگاه های‌ دارای‌ حافظه‌ (تایمر) می‌توانیم‌ مقدار آبی‌ را که‌ از دوش‌ آب‌ لیوان‌ می‌ریزد (Water Quantity) و همچنین‌ مدت‌ زمان‌ ریزش‌ آب ‌(Flow time) را نیز برنامه‌ریزی‌ و تعیین‌ نمائیم که برای جلوگیری از اتلاف وقت بسیار ایده آل می باشند. ضمناً در این‌ نوع‌ دستگاه ها امکان تنظیم پر شدن خودکار لیوان پس از قرار گرفتن صندلی در وضعیت صفر (Zero Position) نیز فراهم شده است.

۴) میز (کنسول)‌ دندانپزشک‌ (Doctor console) یا تابلت‌: میزی‌ است‌ که‌ در کنار صندلی‌ دندانپزشک‌ قرار می‌گیرد و چپ‌ و یا راست‌ بودن‌ آن‌ قابل‌ تغییر است‌. برروی‌ این‌ میز یک‌ سری‌ دکمه‌ جهت‌ کنترل‌ قسمت‌های‌ مختلف‌ یونیت‌ و صندلی‌ و حتی‌ امکانات‌ اضافی‌ دیگر (Option) وجود دارد. از مهمترین‌ کلیدهایی‌ که‌ معمولاً بر روی‌ تمامی‌ یونیت‌های‌ دندانپزشکی‌ یافت‌ می‌شوند می‌توان‌ به‌ موارد زیر اشاره‌ نمود:

- Chair up/down: این‌ دکمه‌ها باعث‌ حرکت‌ صندلی‌ به‌ سمت‌ بالا و پایین‌ می‌شوند.
- Backrest movement: این‌ دکمه‌ها باعث‌ جلو و عقب‌ شدن‌ پشتی‌ صندلی‌ می‌شوند.
- Cold/hot water: این‌ دکمه‌ها باعث‌ ریزش‌ آب‌ گرم‌ یا سرد از کراشوار می شوند.
- Height control: باعث‌ کنترل‌ و روشن‌ و خاموش‌ شدن‌ چراغ‌ یونیت‌ دندانپزشکی‌ می‌شود.
- Instrument speed control: باعث‌ کنترل‌ سرعت‌ چرخش‌ آنگل‌ و توربین‌های‌ دندانپزشکی‌ می شود.
- Zero position: صندلی‌ را به‌ وضعیت‌ صفر برده‌ و باعث‌ ریزش‌ آب‌ از دوش‌ آب‌ لیوان‌ می شود.


در بعضی‌ از یونیت‌های‌ پیشرفته‌تر معمولاً یک‌ نگاتوسکوپ‌ کوچک‌ نیز برروی‌ میز دندانپزشک‌ وجود دارد که‌ فیلم‌های‌ اخذ شده‌ از رادیوگرافی‌ را می‌توان‌ بر روی‌ آن‌ مشاهده‌ کرد. ضمناً در یونیت‌های‌ قابل‌ برنامه‌ریزی‌ دکمه‌هایی‌ جهت‌ دادن‌ برنامه‌ به‌ حافظه‌های‌ یونیت‌ تعبیه‌ شده‌اند.

خاصیت Interdependence، تمامی‌ اینسترومنت‌های‌ یک‌ تابلت‌ این‌ خاصیت‌ را دارند که‌ هیچ‌ گاه‌ دوتای‌ آنها تواماً فعال‌ نمی‌شوند و در صورت‌ برداشت‌ دو اینسترومنت‌ با یکدیگر، آن‌ اینسترومنتی‌ که‌ زودتر از هولدرش‌ خارج‌ شده‌، عمل‌ خواهد کرد، بدین‌ طریق‌ که‌ شیر مربوط‌ به‌ آن‌ اینسترومنت‌ باز شده‌ و امکان‌ انتقال‌ هوا به‌ آن‌ اینسترومنت‌ را فراهم‌ کرده‌ و شیر مربوط‌ به‌ اینسترومنت‌ دیگر مسیر هوای‌ مربوطه‌ را مسدود خواهد نمود. تمامی‌ این‌ کنترل ها در داخل‌ تابلت‌ صورت‌ می‌گیرند.



۵) میز دستیار (Assistant table): دکمه‌های‌ تابلت‌ عموماً برروی‌ میز دستیار نیز وجود دارند. در یونیت‌های‌ کارتی‌ تابلت‌ به‌ صورت‌ یک‌ میز جدا و پرتابل‌ در کنار یونیت‌ قرار می‌گیرد.

برروی‌ میزهای‌ یونیت‌ هولدرهایی جهت‌ نگهداری‌ اینسترومنت‌ها، لایت‌ کیور، پوآر، بزاق کش، ساکشن‌ و کویترون‌ و ... وجود دارد. نحوه‌ قرارگیری‌ اینتسرومنت‌ها (آنگل‌، توربین‌، هندپیس‌) برروی‌ این‌ هولدرها به‌ نحوی‌ است‌ که‌ با برداشتن‌ و قرار دادن‌ اینسترومنت‌ برروی‌ این‌ یونیت‌ها میکروسوئیچ‌ موجود در آن‌ قسمت‌ عمل‌ کرده‌ و باعث‌ عملکرد و قطع‌ عمکرد اینسترومنت‌ها می‌شود. ضمناً کنترل‌ فشار هوا و آب‌ نیز معمولاً با پیچ‌هایی که‌ در زیر این‌ میزها تعبیه‌ شده‌ است‌، صورت‌ می‌گیرد.

در داخل‌ تابلت‌ شلنگ‌های‌ مربوط‌ به‌ اینتسرومنت‌ها وجود دارد که وظیفه آن انتقال آب و هوا از تابلت به مهره های توربین و همچنین کشیدن آب، خون و بزاق بیمار است و به دو صورت ثابت و یا تلفنی موجود می باشند. معمولاً شلنگ‌های‌ آبی‌ طبق‌ استاندارد اروپایی‌ برای‌ هوا و شلنگ‌های‌ سبز برای‌ آب‌ و شلنگ سفید برای مخلوط آب و هوا یا اسپری می‌باشند.

۶) سیستم ساکشن :یونیت دندانپزشکی باید جهت جلوگیری از اتلاف وقت و دید کافی در محیط دهان، دارای سیستم مکنده خوب باشد.

بیشترین ساکشن های موجود در یونیت ها به صورت سیستم مکش توسط سه راهی ساکشن صورت می گیرد بطوری که با انحراف آب از مسیرش و ورود به فاضلاب باعث ایجاد خلاء در مسیر شده و عمل مکش صورت می گیرد.


۱. بزاق کش (Saliva Ejector)، این سیستم با آب یا هوا کار می کند. دارای مکش نسبتاً ضعیف می باشد و برای مکش بزاق بکار می رود ولی برای کشیدن خون و بزاق غلیظ و مایعات چرکی مناسب نمی باشد. هرچه فشار آب یا هوا بیشتر باشد، ساکشن هم بهتر کار خواهد کرد و سیستم آن به اینصورت است که آب از قطعه ای به نام (جت - پمپ) عبور می کند و خلاء ایجاد شده عمل ساکشن را انجام می دهد.


۲. ساکشن مرکزی، این دستگاه مانند جاروبرقی عمل می کند و قدرت مکش آن بین 10 تا 15 برابر ساکشن های معمولی می باشد. جریان هوا با سرعت 150 تا 200 کیلومتر در ساعت عبور می کند و قدرت مکندگی آن حدود 50 لیتر آب در دقیقه می باشد و مواد جامد و مایع از فاصله 10 تا 15 میلی متری دهانه سرساکشن مکیده می شود. این فاصله در ساکشن پرتابل بین 3 تا 5 میلی متر می باشد .


۳. جداکننده آمالگام (Amalgam Separator)، اکثر یونیت ها فاقد این مهم می باشند و آمالگام به فاضلاب وارد شده کهعلاوه بر ایجاد مشکلات زیست محیطی، مسیر فاضلاب را نیز مسدود می نماید. لازم به ذکر است که بعد از هر مریض یک یا دو لیوان آب به منظور تمیز شدن مسیر لوله ساکشن تا فاضلاب، ساکشن گردد.


۷) کنترل‌ بلوک:‌ واحدی‌ است‌ که‌ عمل‌ تقسیم‌ و قطع‌ و وصل‌ و انتقال‌ آب‌ و هوا به‌ اینتسرومنت‌های‌ دندانپزشکی‌ را بر عهده‌ دارد و از مهمترین اجزای تابلت یونیت می باشد. سیستم‌ کنترل‌ بلوک‌ کاملاً بصورت پنوماتیکی‌ است. که البته در داخل یونیت، شیرهای پنوماتیکی، ایرسوئیچ ها و جعبه های تقسیم مختلف وجود دارند.

در رایج ترین نوع یونیت ها با فشار دادن پدال شیر پنوماتیک آب را به کنترل بلوک رسانده و با برداشتن اینسترومنت از سر جایش ایرسوئیچ، هوای پشت دیافراگم کنترل بلوک را آزاد کرده و باعث راه افتادن اینسترومنت مربوطه خواهد شد. البته در برخی از سیستم ها از کنترل بلوک استفاده نمی شود. همچنین در برخی از دستگاه های الکترونیکی از شیر برقی، میکرو سوئیچ و سوئیچ فشاری (Pressure switch) استفاده می شود.



۸) جعبه‌ جانبی‌ یونیت‌: قسمت‌ اصلی‌ یک‌ یونیت‌ باکس‌ جانبی‌ آن‌ است‌ که‌ در داخل‌ آن‌ عموماً بزاق کش‌ جداکننده‌ آمالگام‌ و منبع‌ ذخیره‌ آب‌ قرار دارند. همچنین‌ در انواع‌ قدیمی‌تر یونیت‌ بوسترهایی‌ برای‌ رگلاژ فشار هوا درایو توربین‌ها و آنگل‌ها در این‌ قسمت‌ قرار داده‌ می‌شود. همچنین‌ برد تغذیه‌ و رگلاتور ولتاژ چراغ‌ دندانپزشکی‌ و برد تابلت‌ در این‌ قسمت‌ قرار دارد. منبع‌ ذخیره‌ آب‌ 3 کاربرد اصلی‌ دارد که‌ عبارت‌ است‌ از:

۱. استفاده‌ به‌ عنوان‌ آب‌ ذخیره‌ در مواقع‌ قطع‌ آب
۲. استفاده‌ از سرم‌ فیزیولوژیک‌ در مواقع‌ جراحی
۳. استفاده‌ از مواد ضدعفونی‌ کننده‌ جهت‌ شستشو و ضدعفونی‌ شلنگ‌ها و مسیر آب‌.



در داخل‌ باکس‌ یونیت‌ مدار ساکشن‌ و فیلتر آب‌ نیز می‌تواند قرار داشته‌ باشد. مدار ساکشن یک نوع سه راهی مخصوصی است که با جریان آب یا هوا می تواند یک مکش نسبت به دهان بیمار ایجاد کند. ضمناً در قسمت خروجی مدار ساکشن حتماً باید از یک کلید مخصوص استفاده نمود که ریورز نام دارد. دندانپزشک باید ما بین هر دو بیمار این کلید را زده و با گرفتن محلول ضدعفونی در سرساکشن مانع از ایجاد انسداد در دستگاه شود. دستگاه جدا کننده آمالگام‌ یا همان‌ (Amalgam separator) وسیله‌ای‌ است‌ که‌ کلیه آمالگام ها را جدا می‌کند تا مانع‌ از ریخته‌ شدن‌ آن‌ به‌ فاضلاب‌ و گرفتگی‌ فاضلاب‌ گردد و سیستم‌ آن‌ طوری‌ طراحی‌ شده‌ که‌ کلیه‌ آمالگام ها در انتهای‌ ظرف‌ باقی‌ مانده‌ و ته نشین‌ شوند. بزاق کش‌ نیز خون‌ و بزاق و سایر مخلفات‌ داخل‌ دهان‌ بیمار را بیرون‌ می‌کشد و معمولاً نسبت‌ به‌ ساکشن‌ جراحی‌ از قدرت‌ مکش‌ کمتری‌ برخوردار است‌. در صورت‌ نیاز می‌توانیم‌ ابزار optional دیگری‌ نیز در داخل‌ باکس‌ یونیت‌ یا همان‌ جعبه‌ کنترل‌ یونیت‌ قرار دهیم‌. در داخل این باکس یک شیر یک قلو قرار دارد که آب را به کاسه کراشوار، دوش آب لیوان و در صورت نیاز به مدار ساکشن آبی می رساند.



۹) قطعات دستی یا هندپیس: قطعات چرخشی هستند که به منظور بریدن، تمیز کردن و صیقل دادن دندان ها استفاده می شوند. راه اندازی هندپیس ها ممکن است از طریق سیستم راه انداز پنوماتیک، تسمه ای یا الکتریکی صورت گیرد. این قطعات بر اساس سرعت چرخششان به دو دسته سرعت پایین و بالا تقسیم می شوند:

- هندپیس های سرعت پایین: این قطعه دارای سرعت چرخش کمی می باشد و سرعت آن از طریق دسته هندپیس کم نمی شود معمولاً سرعت آن نزدیک به 20000دور در دقیقه می باشد. از این نوع می توان از ایرموتورها نام برد.


- هندپیس های سرعت بالا: این قطعات با سرعت های بالاتر از 100000دور در دقیقه می چرخند از جمله توربین ها. توربین ها شامل سر دوکی شکل، مته، پروانه، نگهدارنده و اورینگ ها می باشند.


- رابط های هندپیس: رابط ها، آب و هوا مورد نیاز برای هندپیس ها را انتقال می دهند. بطور کلی این رابط ها می توانند دو، سه یا چهار مسیر داشته باشند. در نوع چهار مسیره، یک مسیر برای هوا راه اندازی هندپیس، یک مسیر برای رساندن هوا به سطح دندان و خنک نمودن آن و مسیر سوم برای آب و مسیر چهارم برای تخلیه هوا می باشد. برخی اوقات ممکن است رابط های پنج مسیره نیز دیده شوند که مسیر پنجم مربوط به فیبرهای نوری می باشد. انواع جدید هندپیس ها، با شش پین نیز موجود می باشند که اتصال الکتریکی برای لامپ فیبر نوری را فراهم می آورند.



۱۰) سیستم‌ هوای‌ فشرده‌ دستگاه‌: هوای‌ فشرده‌ پس‌ از کمپرسور وارد فیلتر رگلاتور که‌ در قسمت‌ جلو صندلی‌ قرار گرفته‌ است‌ می‌شود و پس‌ از عبور از فیلتر رگلاتور، هوای‌ خشک‌ با فشار تنظیم‌ شده‌ای‌ که‌ بسته‌ به‌ نوع‌ یونیت‌ و اینسترومنت‌های‌ به‌ کار رفته‌ متغیر است‌ وارد سیستم‌ یونیت‌ می‌گردد. معمولاً از سیستم‌ یونیت‌ سه‌ انشعاب‌ به‌ ترتیب‌ جهت‌ هوای‌ دستیار، سیستم‌ کنترل‌ یونیت‌ و هوای‌ سرنگ‌ تابلت‌ خارج‌ می‌شود.



۱۱) Floor box: در داخل‌ floor box که‌ در زیر صندلی‌ قرار گرفته‌ قسمت‌های‌ مختلفی‌ وجود دارد که‌ عبارتند از:

- Input power: برق ورودی‌ یونیت‌ها در ایران‌ 50/220 هرتز یا همان‌ برق شهر است‌. همچنین‌ رگلاتورها لایت‌ کیور، فایبراپتیک‌، موتورها و ... در این‌ قسمت‌ قرار دارد.
- رگلاتور فشار: فشار آب‌ و هوا برای‌ راه‌اندازی‌ اینسترومنت‌های‌ مختلف‌ در این‌ قسمت‌ وجود دارد بر روی‌ آنها گیجی‌ وجود دارد که‌ نشان‌ دهنده مقدار فشار تنظیم‌ شده‌ می‌باشد.
- جعبه‌ UV: این‌ باکس‌ یک‌ سیستم‌ optional است‌ که‌ با استفاده‌ از اشعه ماوراءبنفش‌ آب‌ ورودی‌ به‌ سیستم‌ را تصفیه‌ کرده‌ و میکروارگانیسم‌های‌ آن‌ را نابود می‌کند.
- شلنگ‌های‌ آب‌ و هوا و فاضلاب‌: معمولاً در زیر فلور باکس‌ و قبل‌ از نصب‌ یونیت‌ به‌ سوراخ‌ به‌ ابعاد مناسب‌ و برروی‌ زمین‌ جهت‌ عبور دادن‌ شلنگ‌های‌ ورودی‌ آب‌ و هوا و شلنگ‌ خروجی‌ فاضلاب‌ و به‌ فواصل‌ مناسب‌ از یکدیگر و از کنار دیوار اتاق تعبیه‌ می‌گردد و در واقع‌ تغذیه آب‌ و هوای‌ کل‌ سیستم‌ از این‌ قسمت‌ صورت‌ می‌گیرد. بنابراین‌ قبل‌ از نصب‌ هر یونیت‌ باید نقشه نصب‌ آن‌ یونیت‌ دقیقاً طراحی‌ شود تا بعدها مشکلی‌ پیش‌ نیاید.



۱۲) پایه‌ مانیتور و مانیتور: در یونیت‌ هایی‌ که‌ دارای‌ دوربین‌ داخل‌ دهانی‌ یا همان (Intra oral camera) هستند، یک‌ پایه‌ مانیتور جهت‌ نصب‌ مانیتور تعبیه‌ شده‌ که‌ از داخل‌ آن‌ سیستم‌ برق جهت‌ راه‌اندازی‌ مانیتور عبور می‌کند. مانیتور نصب‌ شده‌ نیز باید دارای‌ Tuner یا capture TV باشد تا بتواند تصاویر را مستقلاً نمایش‌ دهد.



۱۳) Foot control (پدال‌ پایی‌): کلیه حرکات‌ صندلی‌ و راه‌اندازی‌ اینسترومنت‌ها را می‌توان‌ با فوت‌ کنترل‌ یا همان پدال پا نیز انجام‌ داد. بعضی‌ از پدال‌ها الکتریکی‌ و برخی‌ که‌ معمولاً قدیمی‌تر هستند پنوماتیکی‌ می‌باشند و معمولاً دارای‌ یک‌ وزنه‌ برای‌ حفظ‌ تعادل‌ و یک‌ دسته‌ برای‌ کنترل‌ حرکات‌ صندلی‌ و یک‌ سری‌ دکمه‌ جهت‌ راه‌اندازی‌ اینسترومنت‌ها می‌باشند.



۱۴) صندلی‌: صندلی‌ دندانپزشکی‌ باید قدرت‌ و توان‌ کافی‌ جهت‌ تحمل‌ وزن‌ بیمار را در حین‌ جابجایی‌ و توقف‌ داشته‌ باشد. از نظر ساختار و فیزیک تولید صندلی ها، در سه تایپ Z – X – U یا I تقسیم بندی می شوند. بیشتر کارخانجات به دلیل آسان بودن تولید از روش اول استفاده می کنند. بعضی از کارخانجات نیز به این دلیل که قدرت و استحکام صندلی در نوع دوم بیشتر است از این فیزیک برای تولید استفاده می کنند.


هر صندلی دارای دو موتور می باشد. یک موتور برای قسمت نشیمن گاه و بالا و پایین کردن و موتور دیگر جهت جابجایی پشتی مورد استفاده قرار می گیرد. برای راحتی کار دندانپزشک علاوه بر قابلیت انتخاب position های مختلف، دوحالت در صندلی ها به نام های Zero position و Over position پیش بینی می شود.


* Zero position حالتی است که صندلی به پایین ترین حالت خود رسیده و پشتی نیز به حالت 90 درجه برمی گردد و Over position نیز حالتی است که صندلی به بالاترین ارتفاع و پشتی نیز به حالت خوابیده یا 180 درجه نسبت به نشیمن گاه می رسد. صندلی دندانپزشکی باید قدرت و توان کافی جهت تحمل وزن بیمار را در حین جابجایی و توقف داشته باشد.

Related

Share

Post a Comment